Ở nơi sơ tán, nguy cơ lây nhiễm tăng vì:
- nhiều người ở chung không gian hẹp
- ngủ gần nhau
- nhà vệ sinh dùng chung
- rác và đồ bẩn dễ tích tụ
- trẻ em, người già dễ xuống sức
Rửa tay rất quan trọng. Nhưng chỉ rửa tay thôi chưa đủ.
Trong các đợt hỗ trợ sau thiên tai tôi từng tham gia, gia đình giữ được sức khỏe tốt thường làm thêm vài việc rất nhỏ nhưng đều đặn.
- ■ 1. Giữ khoảng cách “hợp lý”, không cần cực đoan
- ■ 2. Quản lý khẩu trang đúng lúc
- ■ 3. Không dùng chung đồ cá nhân
- ■ 4. Quản lý rác và đồ bẩn trong “túi riêng”
- ■ 5. Giữ khu ngủ khô và thoáng nhất có thể
- ■ 6. Theo dõi dấu hiệu bệnh sớm trong gia đình
- ■ 7. Bảo vệ vết thương nhỏ
- ■ 8. Bài học từ thực tế
- ■ 9. Việc bạn có thể làm ngay hôm nay
- ■ Kết luận
■ 1. Giữ khoảng cách “hợp lý”, không cần cực đoan
Nếu nơi sơ tán đông, bạn không thể có khoảng cách lý tưởng.
Nhưng vẫn có thể:
- tránh nằm sát người đang ho, sốt
- không để trẻ em chạy qua khu người bệnh
- chọn góc ít người qua lại nếu có thể
Mục tiêu không phải tách biệt hoàn toàn, mà là giảm tiếp xúc không cần thiết.
■ 2. Quản lý khẩu trang đúng lúc
Nên dùng khẩu trang khi:
- nơi đông, kín
- có người ho, hắt hơi
- bạn hoặc người nhà có triệu chứng hô hấp
Không nên:
- dùng khẩu trang ướt, bẩn quá lâu
- để khẩu trang đã dùng lẫn với đồ ăn
- cho trẻ nhỏ dùng nếu không phù hợp và không theo dõi được
■ 3. Không dùng chung đồ cá nhân
Ở nơi sơ tán, tuyệt đối hạn chế dùng chung:
- cốc
- khăn mặt
- bàn chải
- chai nước
- muỗng/đũa
Đây là điểm nhỏ nhưng rất dễ bị bỏ qua khi mệt và thiếu đồ.
■ 4. Quản lý rác và đồ bẩn trong “túi riêng”
Hãy có một túi nhỏ cho:
- khăn giấy đã dùng
- khẩu trang bẩn
- quần áo ướt
- đồ ăn thừa
Rác bẩn để lẫn với đồ sạch làm nguy cơ nhiễm khuẩn tăng nhanh, đặc biệt với trẻ em.
■ 5. Giữ khu ngủ khô và thoáng nhất có thể
Chỗ ngủ ẩm làm tăng khó chịu, ho, viêm da và mất ngủ.
Bạn nên:
- trải lớp lót nếu có
- phơi/đổi khăn ướt khi có điều kiện
- không để đồ ẩm sát mặt
- giữ giày dép bẩn ở mép ngoài khu ngủ
Trong thực tế hỗ trợ thiên tai, mất ngủ + ẩm ướt là combo làm người dân xuống sức rất nhanh.
■ 6. Theo dõi dấu hiệu bệnh sớm trong gia đình
Mỗi ngày nên kiểm tra nhanh:
- sốt
- ho nhiều
- tiêu chảy
- nôn
- phát ban
- vết thương sưng đỏ
Nếu có dấu hiệu, hãy báo người phụ trách nơi sơ tán sớm.
Đừng chờ đến khi cả nhà mệt nặng.
■ 7. Bảo vệ vết thương nhỏ
Vết xước nhỏ trong môi trường đông người và thiếu vệ sinh có thể nhiễm trùng.
Hãy:
- rửa bằng nước sạch nếu có
- che bằng gạc/băng sạch
- tránh để trẻ gãi
- thay băng khi ướt hoặc bẩn
Sau lũ, nước bẩn và bùn làm vết thương dễ nhiễm trùng hơn bình thường.
■ 8. Bài học từ thực tế
Ở nơi sơ tán, tôi từng thấy nhiều gia đình không bị vấn đề lớn ngay ngày đầu, nhưng đến ngày thứ 2–3 thì bắt đầu mệt vì:
- ngủ kém
- tiêu chảy
- ho lan trong gia đình
- vết thương nhỏ bị viêm
Phòng lây nhiễm không phải chuyện bệnh viện.
Đó là cách giữ sức để gia đình chịu đựng được những ngày khó nhất.
■ 9. Việc bạn có thể làm ngay hôm nay
- chuẩn bị túi nhỏ đựng rác bẩn
- để riêng khăn mặt, cốc, chai nước cá nhân
- chuẩn bị vài khẩu trang dự phòng
- thêm gạc/băng cá nhân vào túi sơ tán
- dặn trẻ: không uống chung chai nước
■ Kết luận
Ở nơi sơ tán, ngoài rửa tay, hãy nhớ 7 việc:
- giữ khoảng cách hợp lý
- dùng khẩu trang đúng lúc
- không dùng chung đồ cá nhân
- tách rác và đồ bẩn
- giữ khu ngủ khô thoáng
- theo dõi dấu hiệu bệnh sớm
- bảo vệ vết thương nhỏ
Những việc này không cầu kỳ, nhưng giúp gia đình giảm nguy cơ lây nhiễm và giữ sức trong thời gian sơ tán.
Tham khảo: WHO – Infection prevention and control and WASH in emergencies
Bình luận