Trú Bão Tại Nhà: Chọn Phòng An Toàn Và Giữ Không Khí An Toàn

Khi bão đến gần, không phải gia đình nào cũng cần sơ tán. Nếu nhà bạn kiên cố, không nằm trong vùng ngập sâu hay sạt lở, và chính quyền địa phương không yêu cầu di dời, việc ở lại nhà có thể là lựa chọn hợp lý. Nhưng “ở lại nhà” không có nghĩa là ngồi chờ bão qua. Nó có nghĩa là chuẩn bị một chỗ trú an toàn ngay trong nhà, và giữ cho cả gia đình an toàn trong nhiều giờ đóng kín cửa.

Bài viết này dành cho những gia đình đã quyết định ở lại. Câu hỏi “nên ở hay nên đi” là một chủ đề riêng. Ở đây, chúng ta tập trung vào việc làm thế nào để trú bão tại nhà cho đúng: chọn phòng nào, chuẩn bị gì, và đặc biệt là giữ không khí trong nhà an toàn khi mọi cửa đều đóng.

Điều kiện để ở lại nhà là lựa chọn hợp lý

Trước khi chuẩn bị chỗ trú, hãy xác nhận lại một lần nữa:

• Chính quyền xã, phường không có lệnh sơ tán cho khu vực của bạn.
• Nhà xây bằng bê tông hoặc gạch chắc chắn, mái được gia cố, không phải nhà tạm, nhà lá hay nhà mái tôn đơn sơ.
• Nhà không nằm sát sông, suối, bờ biển thấp hay chân đồi có nguy cơ sạt lở.
• Trong nhà không có người phụ thuộc vào thiết bị y tế cần điện liên tục mà không có nguồn dự phòng. Nếu có, xem thêm bài mất điện khi bão với người dùng máy oxy, máy thở.

Nếu một trong các điều kiện trên không đáp ứng, hãy ưu tiên theo hướng dẫn của chính quyền địa phương và cân nhắc sơ tán sớm.

Chọn “phòng an toàn” trong nhà

Nguy hiểm lớn nhất khi bão mạnh không chỉ là gió, mà là vật bay: mảnh kính vỡ, tấm tôn, ngói, cành cây. Vì vậy, phòng an toàn nên là nơi ít bị những vật này xuyên vào nhất.

• Ít cửa sổ hoặc không có cửa sổ: hành lang trong, phòng tắm, nhà kho nhỏ, gầm cầu thang thường là lựa chọn tốt.
• Ở tầng thấp nhưng không phải nơi dễ ngập: nếu khu vực bạn có nguy cơ nước dâng, hãy chọn tầng trên nhưng vẫn là phòng ở phía trong, xa cửa kính.
• Tránh phòng ngay dưới mái tôn: mái tôn có thể bị lật, và nước mưa có thể tràn vào.
• Có chỗ cho cả nhà ngồi hoặc nằm: bão có thể kéo dài nhiều giờ, kể cả ban đêm.

Trong kinh nghiệm ứng phó thiên tai, nhiều người bị thương không phải vì nhà sập, mà vì đứng gần cửa sổ để “xem bão thế nào” và bị kính vỡ bắn vào. Một nguyên tắc đơn giản: khi gió mạnh bắt đầu, cả nhà vào phòng an toàn và không ra cửa sổ để quan sát.

Chuẩn bị gì trong phòng an toàn

Mang vào phòng an toàn những thứ bạn cần trong 12 đến 24 giờ mà không phải đi lại nhiều trong nhà:

• Nước uống và thức ăn khô cho mọi người
• Đèn pin, đèn sạc, pin dự phòng (hạn chế dùng nến)
• Đài radio chạy pin để nghe bản tin dự báo
• Thuốc men cần dùng hằng ngày, bộ sơ cứu
• Điện thoại và sạc dự phòng đã sạc đầy
• Giấy tờ quan trọng bọc trong túi chống nước
• Chăn, gối, áo mưa, dép
• Mũ bảo hiểm cho trẻ em và người lớn tuổi, phòng trường hợp có vật rơi

Nếu phòng nhỏ, hãy sắp xếp trước để mọi người biết chỗ của mình. Với trẻ nhỏ, việc biết trước “khi bão đến, mình sẽ ngồi ở đây” giúp các em bớt sợ. Bài giúp trẻ bớt sợ mùa bão có thêm gợi ý diễn tập tại nhà.

Giữ không khí an toàn khi đóng kín cửa

Đây là phần nhiều gia đình bỏ qua. Khi đóng kín mọi cửa trong nhiều giờ, đặc biệt khi mất điện, không khí trong nhà có thể trở nên nguy hiểm.

Không đốt than, không chạy máy phát điện trong nhà

Khí CO (carbon monoxide) từ bếp than, bếp củi, máy phát điện hay xe máy nổ máy trong nhà không màu, không mùi, và có thể gây ngộ độc nghiêm trọng. Người bị ngộ độc thường thấy đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, buồn ngủ — dễ nhầm với mệt mỏi bình thường.

• Máy phát điện chỉ được đặt ngoài trời, cách xa cửa ra vào và cửa sổ. Nếu gió bão không cho phép đặt ngoài trời an toàn, hãy tạm không dùng.
• Không nấu ăn bằng than hoặc bếp củi trong phòng kín.
• Không để xe máy nổ máy trong nhà hoặc trong gara thông với nhà.

Hạn chế dùng nến và lửa trần

Nến vừa tiêu thụ oxy vừa có nguy cơ gây cháy, nhất là khi trẻ em và người lớn tuổi ở chung phòng nhỏ. Bài cháy nhà khi mất điện hoặc sau bão phân tích kỹ các nguyên nhân thường gặp.

Thông gió khi an toàn

Khi gió đã giảm rõ rệt giữa các đợt mưa, hãy mở hé một cửa ở phía khuất gió trong vài phút để trao đổi không khí. Không mở cửa ở phía đón gió khi bão còn mạnh.

Cẩn thận với “vùng lặng” của bão

Với những cơn bão mạnh, khi tâm bão đi qua, gió có thể đột ngột yếu đi, trời có vẻ yên. Đây là lúc rất nhiều người ra ngoài kiểm tra nhà cửa — và bị bất ngờ khi gió mạnh quay trở lại từ hướng ngược lại. Hãy chờ thông báo chính thức từ Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia hoặc chính quyền địa phương rằng bão đã đi qua, trước khi ra ngoài.

Điểm quyết định: khi nào phải rời phòng an toàn

• Nước bắt đầu dâng vào nhà nhanh: di chuyển lên tầng cao hơn ngay, mang theo túi đồ thiết yếu.
• Mái hoặc tường có dấu hiệu hỏng nặng: chuyển sang phòng chắc chắn hơn trong nhà; nếu không còn chỗ an toàn, gọi cứu hộ (112 hoặc 114) và chờ hướng dẫn.
• Có người đau đầu, buồn nôn, lơ mơ bất thường: nghi ngờ ngộ độc khí CO, đưa ngay ra chỗ thoáng khí và gọi cấp cứu 115.
• Chính quyền yêu cầu sơ tán khẩn cấp: làm theo ngay, dù trước đó đã quyết định ở lại.

Việc có thể làm ngay hôm nay

• Đi một vòng quanh nhà và chọn một phòng an toàn, ít cửa kính nhất.
• Chuẩn bị một thùng đồ dùng trong 24 giờ để sẵn gần phòng đó.
• Kiểm tra đèn pin, pin dự phòng, radio.
• Nói rõ với cả nhà: không dùng bếp than, máy phát điện trong nhà khi bão.
• Thống nhất: khi gió mạnh, cả nhà vào phòng an toàn và không đứng gần cửa sổ.

Tóm lại

Ở lại nhà khi bão chỉ an toàn khi có sự chuẩn bị. Chọn một phòng ít cửa kính, mang đủ đồ dùng vào trước, giữ không khí an toàn bằng cách tuyệt đối không đốt than hay chạy máy phát điện trong nhà, và đừng ra ngoài khi “vùng lặng” của bão đi qua. Quan trọng nhất, luôn theo dõi thông tin chính thức và sẵn sàng thay đổi quyết định nếu tình hình xấu đi.

Nguồn tham khảo

• Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia: https://nchmf.gov.vn/
• Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai: https://phongchongthientai.mard.gov.vn/
• Hội Chữ thập đỏ Việt Nam: https://redcross.org.vn/